Soms zijn we er jaloers op, soms vinden we ze zelfs een beetje gek: woorden uit het Afrikaans, Surinaams, Antilliaans n Vlaams die hun wortels in het Nederlands hebben, maar in onze taal zelf niet (meer) voorkomen. De eerste Nederlandse woorden bereikten Zuid- Afrika, Suriname en de Antillen tijdens de koloniale periode, toen Nederlanders van allerlei rangen en standen met hun eigen dialect en taalgebruik overzeese gebieden beheersten. Van daaruit ontwikkelden de diverse talen zich vanzelf met opmerkelijke woorden: trompoppie (majorette), baaibroek (zwembroek), moltrein (metro), regkom (in orde komen), bijlegfuif (American party), buitenvrouw (maîtresse), vleesbroodje (saucijzenbroodje). En wat te denken van pletterpet (valhelm), amperbroekie (string), hijsbakkie (lift)? Voor het Vlaams geldt dat we daar veel woorden aantreffen die een variant zijn op een Franse term, zoals duimspijker (punaise), wentelwiek (helikopter), gaatjesdrukker (perforator) en droogzwierder (centrifuge). Met recht het ‘betere’ Nederlands van over de grens. De definitie van ieder woord in dit boek is voorzien van tenminste één voorbeeldzin. Een korte inleiding op het geheel biedt ons een blik op de ontwikkelingen die het Nederlands buiten onze huidige landsgrenzen doormaakte. Beterlands is samengesteld door Ton den Boon, hoofdredacteur van De Grote Van Dale.
ISBN: 9789086800667
Omvang: 144 pagina
Uitvoering: paperback
2007, Uitgeverij Adriaan Heinen
Prijs € 10 (desgewenst gedateerd en gesigneerd door de auteur)
NBD|Biblion recensie
Ton den Boon is hoofdredacteur van de Grote Van Dale. Eerder publiceerde hij samen met Julius ten Berge het 'Verdwijnwoordenboek. Woorden die wegvielen uit onze woordenschat'. In 'Beterlands' geeft Den Boon een exotisch overzicht van twee categorieen woorden die het Nederlands hebben verrijkt: geimporteerde woorden uit Suriname, Zuid-Afrika, de Antillen en Vlaanderen, en daarnaast op Nederlandse leest geschoeide neologismen zoals die elders zijn ontstaan. Woorden als 'goesting' (Vlaams), 'bakra' (Surinaams) en 'amperbroekie' (Afrikaans) zijn voorbeelden uit de eerste categorie (als leenwoord opgenomen in het gangbare Nederlands). Woorden als 'moltrein' (Afrikaans: metro), 'plattekaas' (Vlaams: kwark) en 'schuurmeid' (Surinaams: lesbienne) passen in de tweede categorie. Den Boon pretendeert niet volledig te zijn, maar zijn woordenlijst biedt met vijfhonderd lemma's inclusief voorbeeldzinnen een respectabel overzicht. Den Boon laat zien hoe taal werkt: over grenzen heen! Misschien kan het Nederlandse Nederlands vaker een voorbeeld nemen aan het betere Nederlands overzee: Beterlands!
(NBD|Biblion recensie, L. Torn)
